DHELEGE ATI MANUNGSA

Nanging sira padha mangertiya ing anane dhawuh Alloh iku : (FA’LAM FALQOLBU QOLBAANI QOLBUSH SHONUUBARI ZULMANIYYUN WA QOLBU MA’NAWIYYU NUURANIYYUN). Artine : Gusti Alloh dhawuh, para manungsa sira kabeh padha mangertiya : dhelege ati iku ana warna loro :
1. Aran ati sanubari, sifat kahanane peteng. Iku kratone nepsu, kang dadi wadya balane syaiton. Sira mangertiya : (NGALAMU NAFSI DHULMATUM MAHDHUN). Artine : Gusti Alloh dhawuh, ngalame nepsu siji wae iku ngungkuli peteng dhedhete donyo iki. Lamun susunanane nepsu pitu iku diuji kabeh, berarti manggen ing peteng, diarani bergowong pitung dinapitung bengi. Temen lamun mangkono iku nyatane mung nuruti ing legane dhewe, nyatane ora manut dhawuhe Alloh lan ora manut ing dhawuh pemerintah. Lamu ngalami mangkono, iku kanggo ngilangi nyatane mung ilmu taukhid. Misale peteng : nggo ngilangi mung ilmu taukhid, iku wujud padang kang ngungkuli rahina.
2. Diarani ati maknawi kang sifat kahanane padang, manggon ing tengah-tengah dhadha, dhuwure puser : yaiku ati nggon yukminuuna bil ghoibi : percaya ing surasane kalimah Isim Ghoib (Hu). Kang diarani mungguhe Alloh (QOLBUL MUKMINIIN BAITULLOH) : atine wong mukmin iku omahe Alloh. Lamun wus mangerti isine langgeng Qul Hu.
Guru Wasitah nuntun ing ilmu lan amale, cocoke dhawuh Alloh ing Al-Qur’an kang dhuwur dhewe, mengguhe Alloh kang diparingi ing pituduh (hudan), kang mengku ing slamete menungsa donyo akherat. Kaya mangkono iku kena diarani ngambah ing ilmu kasampurnan pati, nyocoki ing dhawuh Alloh kaya iki : (WALLA TAMUU TUNNA ILLAA WA ANTUM MUSLIMUUN). Artine : Gusti Alloh dhawuh para manungsa, sira kabeh mangka padha mangertiya, sira kabeh aja pisan-pisan, mati wajib (nyatane diurugi ing lemah ragane), lamun sira kabeh during bisa pasrah.
Sira padha mangertiya wujud gleger ira iku ora mung rogo thok ya nyatane saka kumpule jasad, ati, roh, lan rasa. Iku wujud dadi titipan (geduhan), kaya ngono iku mujud dadi titpan mungghe kang titip cara ngopeni dhewe-dhewe kya ngisor iki penjelasane.